Nieuwe kennis… of slimme patroonherkenning?
18/08/2026
Europa wil van Palantir af, maar kan het niet
Een paar maanden terug schreef ik hier over de dreigende Amerikaanse overname van het bedrijf achter DigiD. De vraag toen was niet de software, maar wie er straks aan de knoppen zat van jouw identiteit, je belastingaangifte, je digitale bestaan. De overname ging niet door. Opluchting alom, we hielden het nog net zelf in de hand.
Dezelfde vraag, ander toneel
Nu speelt dezelfde vraag, maar dan op het slagveld. De NAVO neemt Palantirs Maven Smart System in gebruik, en de discussie die daarover in Nederland losbarst ken ik inmiddels. Palantir zegt dat het niet in je data kan kijken. Louis Mosley (CEO Palantir) vergelijkt het met Word: Microsoft leest jouw tekst ook niet, dus wij lezen jouw gegevens ook niet.
Er zou geen kill switch inzitten waarmee Palantir op afstand het systeem kan platleggen, en geen achterdeur waarmee het bedrijf ongemerkt kan meekijken in NAVO-data. Technisch klopt dat misschien. Alleen bij DigiD ging het nooit over de achterdeur. Het ging erover wie het huis had gebouwd, en of je er zelf de baas over bleef.
Duitsland en Frankrijk trekken hun eigen plan
Neem Duitsland. Viceadmiraal Thomas Daum, hoogste cyberofficier van de Bundeswehr, zei in april dat Palantir voorlopig niet in aanmerking komt voor de eigen Duitse systemen. Zijn bezwaar: bij de NAVO bedient Palantir de software zelf, en hij vindt het onvoorstelbaar die medewerkers bij nationale Duitse data te laten. De inzichten uit Maven gebruikt de Bundeswehr via de NAVO overigens wél. Dat het zo gevoelig ligt heeft ook een verleden: Palantirs Gotham draait in Duitse deelstaten voor politiewerk, en critici noemen dat burgerprofilering.
Frankrijk stopt met Palantir bij de inlichtingendienst, maar dat is het halve verhaal. Sinds 2017 probeert Frankrijk een eigen systeem te bouwen, Artemis: ruim honderdtwintig miljoen euro erin, jarenlang werkte het niet. Nu koos de binnenlandse dienst het kleine ChapsVision als vervanger. Een kleine rekensom laat zien: acht jaar geploeter voor er iets stond.
Duitsland
Weert Palantir voorlopig uit eigen systemen, uit onvrede dat het bedrijf zelf aan de knoppen zit. Gebruikt Maven-inzichten alleen via de NAVO.
Frankrijk
Stopt met Palantir bij de inlichtingendienst en kiest voor het kleine ChapsVision, na acht jaar aan een eigen systeem te hebben gewerkt.
"We willen allemaal zelf bepalen wat er met onze data gebeurt. Maar zolang we daarvoor afhankelijk blijven van een bedrijf dat we eigenlijk niet vertrouwen, is dat een wens die we niet in eigen hand hebben."
Iedereen wil eruit, niemand is er klaar voor
Je wordt niet van de ene op de andere dag zelf de baas over je data, daar had je jaren eerder aan moeten bouwen. Iedereen wil eruit: Nederland belooft binnen twee jaar een alternatief, Frankrijk test Arcadia met Mistral, Thales, Safran en Airbus. Klinkt goed. Alleen: Palantir is er nu al, en het werkt.
Snelheid versus zorgvuldigheid
En dan de ethiek. Palantir verkoopt Maven juist op snelheid: vijftig analisten die het werk van tweeduizend doen, duizend doelwitten in een etmaal. En daar gruwt rechtswetenschapper Jessica Dorsey net van. Zeventig seconden per doelwit, rekent ze voor over de operatie tegen Iran. Veel te kort, zegt ze, om te controleren of een doelwit legitiem is. Als het om mensenlevens gaat zou je roekeloosheid niet als efficiëntie moeten verkopen.
Misschien is dat wel de rode draad, van DigiD tot Maven. We willen allemaal zelf bepalen wat er met onze data gebeurt. Maar zolang we daarvoor afhankelijk blijven van een bedrijf dat we eigenlijk niet vertrouwen, is dat een wens die we niet in eigen hand hebben. En daar verandert voorlopig weinig aan.
Benieuwd hoe wij denken over data en AI-soevereiniteit?
We schrijven regelmatig over automatiseringen, datagedreven oplossingen en AI-toepassingen. Check onze andere blogs of neem gewoon contact op, we denken graag mee.
Altijd als eerste het nieuws van Univia ontvangen?
Volg ons op social media, en houd onze blog pagina in de gaten voor de laatste updates! Of schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!
