Tokens: wat zijn dat? en waarom ze je portemonnee raken!
22/09/2026
Soevereiniteit te koop: als de Amerikaanse staat aandeelhouder wordt van jouw AI-leverancier
Gemeenten willen mee met AI, maar er knaagt iets: de afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven. Een nieuw voorstel uit Silicon Valley voegt daar een dimensie aan toe.
Een bekend ongemak: afhankelijk van Amerikaanse techbedrijven
Als je regelmatig met gemeenten in gesprek bent, hoor je het steeds vaker: gemeenten willen mee met AI, maar er knaagt iets. De afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven. Terecht, zoals we hier eerder schreven. De rekenkracht achter vrijwel elke AI-toepassing draait in datacenters van een handvol Amerikaanse partijen, en wie zijn data en processen daar onderbrengt, geeft een stuk zeggenschap uit handen.
Zelfs als de servers in Amsterdam of Frankfurt staan, blijft Amerikaanse wetgeving van toepassing. Dat wringt.
Tot voor kort was dat vooral een juridisch en economisch ongemak: afhankelijk van een leverancier, prijzen die kunnen stijgen, een overheid aan de andere kant van de oceaan die onder omstandigheden mag meekijken. Maar er is een nieuw hoofdstuk bijgekomen.
Wat als de Amerikaanse staat meedoet als aandeelhouder?
Sam Altman, de man achter ChatGPT, stelde deze zomer voor dat de Amerikaanse overheid mede-eigenaar wordt van AI-bedrijven. Concreet: de staat neemt 5% van de aandelen, mogelijk niet alleen bij OpenAI, maar ook bij Anthropic, Google en Meta. Een deel van de toekomstige winst zou via een fonds terugvloeien naar burgers, zodat iedereen meeprofiteert van AI-gedreven groei.
Er lopen naar verluidt al gesprekken met het Witte Huis. Critici zien er iets anders in: een manier om de president te vleien.
Waarom is dit relevant voor een gemeente met een chatbot?
Omdat het de aard van de afhankelijkheid verandert. Tot nu toe ging "Amerikaanse afhankelijkheid" over een commercieel contract. Wordt de Amerikaanse staat aandeelhouder van diezelfde bedrijven, dan zit er niet alleen een leverancier aan de andere kant van de lijn, maar indirect ook een buitenlandse overheid met eigen belangen.
Tot nu toe
Een commercieel contract met een leverancier. De vraag: waar landt onze data en wie heeft er grip op?
Straks mogelijk
Een leverancier met een buitenlandse overheid als aandeelhouder. De vraag krijgt er een dimensie bij: wiens belang dient de partij aan wie we ons uitbesteden eigenlijk?
"Afhankelijkheid is uiteindelijk een bestuurlijke beslissing."
Het is verleidelijk om alleen het comfortabele verhaal te horen
Er ligt een valkuil, vergelijkbaar met die van de filterbubbel. Een leverancier die belooft dat zijn oplossing "soeverein" is, vertelt je precies wat je wilt geloven, net zoals een algoritme je de video toont waar je toch al op zou klikken. De makkelijke weg is de zorg wegwuiven, de mooie belofte voor waar aannemen en tekenen bij het kruisje.
Mijn oproep is daarom bescheiden maar concreet: wees je bewust van wie er werkelijk aan de knoppen zit, en stel de ongemakkelijke vraag hardop.
Verken Europese en on-premise alternatieven niet omdat ze per definitie beter zijn, maar omdat je dan zelf kiest in plaats van meedrijft. Afhankelijkheid is uiteindelijk een bestuurlijke beslissing.
Grip houden op je AI-afhankelijkheid?
We schrijven regelmatig over AI-soevereiniteit, lokale AI en verantwoorde keuzes voor overheden en organisaties. Check onze andere blogs of neem gewoon contact op, we denken graag mee.
Altijd als eerste het nieuws van Univia ontvangen?
Volg ons op social media, en houd onze blog pagina in de gaten voor de laatste updates! Of schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!
