Modellen trainen zonder sportschoenen
14/07/2026
Waar de Paus en Univia elkaar vinden (en waar niet)
Toen ik las dat de paus een encycliek over kunstmatige intelligentie had geschreven, dacht ik eerst aan een oudere heer die zich zorgen maakt over iets wat hij niet helemaal begrijpt. Een vergissing, bleek al snel.
Een paus en een AI-ontwikkelaar op hetzelfde podium
Want naast paus Leo XIV stond bij de presentatie geen kardinaal, maar Chris Olah, medeoprichter van AI-bedrijf Anthropic. Een paus en een topontwikkelaar op hetzelfde podium. Dat alleen al doet je nadenken.
De encycliek heet 'Magnifica Humanitas' en draait om één vraag die ook ons bij Univia dagelijks bezighoudt: blijft de techniek ten dienste van de mens, of wordt het stilletjes andersom? De paus is daar helder over. AI, schrijft hij, "moet ontwapend worden": een systeem mag nooit beslissen over leven en dood, en wij mogen onze menselijke beslissingsbevoegdheid nooit uit handen geven.
Daar ben ik het van harte mee eens. Wie zoals wij elke dag AI-oplossingen bouwt en inricht, weet dat de techniek pas waarde heeft als er een mens aan het stuur blijft zitten. AI is geen orakel maar een hulpmiddel.
"AI moet ontwapend worden: een systeem mag nooit beslissen over leven en dood, en wij mogen onze menselijke beslissingsbevoegdheid nooit uit handen geven."
Niet elk AI-systeem is een ondoorgrondelijk model
En toch wringt er iets. De paus baseert zijn waarschuwing mede op de constatering dat zelfs de makers van deze systemen "slechts een beperkt inzicht" hebben in hoe ze werken. Dat klopt voor de grote, ondoorgrondelijke modellen. Maar het is iets anders dan de toegepaste automatisering waarmee de meeste organisaties in de praktijk te maken hebben.
Wie die nuance laat vallen, schept een angstbeeld waar niemand iets aan heeft. Verantwoord met AI omgaan begint juist met dat onderscheid: weten wát je inzet, en waarom.
Babel bouwen, of Jeruzalem herstellen
Wat me het meeste is bijgebleven, is een beeld dat de paus gebruikt. Hij plaatst de Toren van Babel, gebouwd uit hoogmoed en de verafgoding van efficiëntie, tegenover Nehemia, die Jeruzalem herbouwde door eerst de onderlinge banden te herstellen, en pas daarna de stenen.
De Toren van Babel
Bouwen uit hoogmoed en de verafgoding van efficiëntie, zonder oog voor wat mensen echt verbindt.
Nehemia
Eerst de onderlinge banden herstellen, en pas daarna de stenen. Techniek volgt op mensen, niet andersom.
Bouwen wij onze systemen om sneller en goedkoper te zijn, of om mensen werkelijk verder te helpen? Dat is een ontwerpkeuze waarvan wij ons bewust zijn dat we hem elke dag maken, met alle gevolgen van dien.
Geen verlossing van markt of overheid
De paus verwacht geen verlossing van de vrije markt, en evenmin van de overheid. Het komt volgens hem aan op "mensen van goede wil" die hun geweten laten spreken.
Dat is een ongemakkelijke boodschap, want ze legt de verantwoordelijkheid bij onszelf. Maar misschien is dat precies waar ze hoort.
Referentielijst
- NOS. (2026, 25 mei). Paus Leo XIV: laat AI ons niet beroven van onze menselijkheid. Geraadpleegd op 9 juni 2026, van nos.nl/artikel/2615740
- De Wit, A. (2026, 25 mei). Paus Leo XIV in eerste encycliek: 'AI moet ontwapend worden'. Katholiek Nieuwsblad. Geraadpleegd op 9 juni 2026, van kn.nl/encycliek
Benieuwd hoe wij verantwoord met AI omgaan?
We schrijven regelmatig over automatiseringen, datagedreven oplossingen en AI-toepassingen. Check onze andere blogs of neem gewoon contact op, we denken graag mee.
Altijd als eerste het nieuws van Univia ontvangen?
Volg ons op social media, en houd onze blog pagina in de gaten voor de laatste updates! Of schrijf je nu in voor onze nieuwsbrief!
